In Portugal is Baga meer dan een druif. Het is bijna een familieaangelegenheid. En als iemand die eigenzinnige druif opnieuw internationale allure heeft gegeven, dan is het Filipa Pato. Vanuit Bairrada maakt zij wijnen die elegant, puur en uitgesproken zijn. Geen zware, opgepoetste wijnen, maar wijnen waarin vooral de wijngaard het verhaal vertelt.
Filipa groeide letterlijk op tussen de wijnstokken. Haar vader is de beroemde Luís Pato, die in Bairrada de bijnaam “Baga Rebel” kreeg. Toch koos Filipa er bewust voor om haar eigen weg te gaan. Ze studeerde chemische technologie aan de Universiteit van Coimbra en deed daarna ervaring op tijdens oogsten in onder meer Bordeaux, Mendoza en Margaret River. In 2001 maakte ze haar eerste wijnen onder haar eigen naam.
De rode draad in haar werk is Baga, de karakteristieke druif van Bairrada. Baga kan een lastige druif zijn. Ze rijpt laat en kan wijnen voortbrengen met stevige zuren en veel tannine. Maar op de juiste plek en met de juiste behandeling kan Baga juist ongelooflijk verfijnd en elegant worden.
Dat is precies wat Filipa wil laten zien. Haar oude Baga-wijngaarden staan voornamelijk op kalkrijke kleigronden, dicht bij de Atlantische Oceaan. De invloed van de oceaan zorgt voor verkoeling en frisheid. Veel van de stokken worden met de hand bewerkt.
Filipa werkt bovendien uitsluitend met Portugese druivenrassen. Naast Baga zijn dat onder andere Bical, Arinto, Cercial en Maria Gomes voor haar witte wijnen.
Een van de mooiste uitspraken van Filipa is haar motto: “authentic wines without make-up” (authentieke wijnen zonder make-up). Dat klinkt misschien eenvoudig, maar het zegt veel over haar manier van werken. In de wijngaard kiest ze voor biodynamische wijnbouw en biodiversiteit. Sinds 2020 beschikt het domein over Demeter-certificering. In de kelder probeert ze juist zo weinig mogelijk in te grijpen. Ze werkt onder andere met inheemse gisten, houten lagares en amforen.
Het doel is niet om iedere wijn hetzelfde te laten smaken, maar juist om verschillen tussen wijngaarden en jaargangen zichtbaar te maken.
Sinds 2006 vormt Filipa een wijnteam met haar Belgische echtgenoot William Wouters, voormalig sommelier-kampioen, chef en restaurateur. Het is een bijzondere combinatie: Filipa brengt haar kennis van het wijnmaken mee, William zijn ervaring vanuit de gastronomie.
Samen hebben ze een kleinschalig familiedomein in Óis do Bairro. Het bedrijf beschikt over 17 hectare verdeeld over 15 percelen en vier dorpen en produceert ongeveer 80.000 flessen per jaar. Dat maakt het des te opvallender dat hun wijnen internationaal zoveel aandacht krijgen.
Een van de wijnen waarmee Filipa internationaal veel bekendheid kreeg is Nossa Calcário, zowel de rode Baga als de witte Bical. Vooral de rode Nossa Calcário is een prachtige illustratie van haar visie: afkomstig van zeer oude Baga-stokken en met een duidelijke invloed van de kalkrijke bodem en de Atlantische omgeving.
Ook haar Nossa Calcário Bical behoort inmiddels tot de internationaal hoog gewaardeerde Portugese witte wijnen. De wijn kreeg de afgelopen jaren hoge beoordelingen van onder andere Robert Parker Wine Advocate, Decanter en James Suckling.
Wil je de Nossa Calcário proberen? Kijk dan even hier.
Wat Filipa Pato voor mij zo interessant maakt, is dat ze traditie en vernieuwing moeiteloos combineert. Ze komt uit een beroemde wijnfamilie, maar leunt niet op die naam. Ze heeft haar eigen stijl ontwikkeld en laat zien dat Bairrada veel meer kan zijn dan krachtige, tanninerijke rode wijn. Haar wijnen zijn fris, mineraal en elegant, maar verliezen nooit hun Portugese identiteit.
Misschien is dat ook precies waarom Filipa Pato zo goed past bij het Portugal van nu: ze kijkt vooruit zonder haar wortels te vergeten.
